“Verander de omstandigheden, en je ogen kunnen herstellen”

Ja. Als je het vergelijkt met de medische zorg, met de opticien, dan ben je iets aan het doen van buitenaf. Je bent een bril aan het opzetten van buitenaf of lenzen, om je zicht te corrigeren, of je laat snijden of je bent druppels aan het inbrengen, dat is allemaal van buitenaf. En het heeft zeker effect, dat op het moment dat je wazig ziet en je gaat een bril opzetten van poe, dan wordt het scherp, want dat is wat glas doet, glas geeft scherpte. Alleen zul je merken, en zeker als je op latere leeftijd, al van kinds af aan ben je het niet meer zo bewust, maar vanaf latere leeftijd een bril op gaat doen en na een paar uur doe je hem af, dan hoor ik ook vaak mensen zeggen: ah, ik zie echt slechter nu zonder bril dan voordat ik 'm opzette. Alleen op één of andere manier nemen mensen dat dan als een gegeven aan en niet dat ze dan denken: o, dan kan ik 'm beter niet meer dragen. Want ja, hij heeft dan wel geholpen om scherp te zien. Maar dat is wel wat er dan aan de hand is, dat dan je ogen steeds verder achteruitgaan. En dan kom je een jaar later bij de opticien, nou er kan nog wel even een dioptrietje bij. Dus dan wordt die bril sterker en sterker. En zeker als je van kleins af aan dat pad bewandelt, ik heb echt ouders meegemaakt waarvan de kinderen dan -8 of +8 voorgeschreven kregen, nou tegen de tijd dat zo'n kind 50 is, is het risico op allerlei oogaandoeningen zoals staar, glaucoom, maculadegeneratie, netvliesloslating, die kans neemt schrikbarend toe. Dat is niet iets wat ik zeg, dat is wat ook echt uit onderzoek is gebleken. Dus gaat het erom, sowieso dat zo'n bril helemaal zo onschuldig niet is, en dat je het anders gaat doen. En dan spreek ik over heling van binnenuit, dus dat je van binnenuit jezelf gaat veranderen, waardoor je zicht mee verandert. En dat is een heel andere manier van zien en een heel andere manier van kijken. En het maakt dat je niet alleen maar naar buiten gaat kijken, maar ook naar binnen. Dus door de bril af te zetten en oefeningen gaan doen om beter te zien, jezelf anders te voeden en je ook te ontdoen van allerlei ballast die er zit, dan ga je ook, ja, dat is wel mooi om te zeggen, dan worden je ogen je leermeesters. Zo zie ik dat altijd. Op momenten dat ik wat waziger zie, en dat is heel anders dan toen ik mijn bril afzette, maar ook nu heb ik wel momenten van: o, ik zie wat waziger, mm wat speelt er, wat is er aan de hand? O ja, ik ben wel een beetje gestrest over dit of dat of ik zit me op te winden daarover. Dus mijn ogen laten me zien dat er dingen spelen in mij als reactie vaak op de buitenwereld of als reactie op mezelf. En dan kan ik daarin naar binnen keren en met begrip en erkenning ook zien wat er speelt. En als dat begrip en erkenning en ruimte heeft gehad, dan poe, dan klaart m'n zicht weer op. Dus ja, dat is echt heel mooi, als je je ogen als leermeesters kunt gaan zien en ervaren.