De overgang en je ogen

Je houdt je telefoon verder van je af om te zien wie je een appje stuurt. In de supermarkt vraag je iemand anders om de kleine lettertjes op de verpakking voor je te lezen, of je zoekt je leesbril. Tegen het einde van de dag prikken je ogen en ze voelen droog aan, en ze zijn sneller moe dan je gewend was. Het hoort allemaal bij de overgang, wordt er dan gezegd. Moet je dat dan gewoon accepteren? En is er niets aan te doen?

Bij vrouwen in de overgang verandert er van alles. Onder invloed van hormonale verschuivingen gebeurt er ook veel in je ogen. Wat er precies aan de hand is, en vooral wat je daaraan kunt doen, lees je in dit artikel.

Wanneer moet je naar de huisarts of oogarts?

Een opmerking: ga naar de dokter bij plotselinge, sterke verslechtering van je zicht, hevige pijn, felle lichtgevoeligheid, roodheid met afscheiding, of het gevoel dat er iets scherps in je oog zit dat niet weggaat met knipperen. Deze zaken vragen om de beoordeling van een arts.

Wat er met je ogen gebeurt in de overgang

Zit je in de overgang? En in welke fase? De perimenopauze is de voorloper van de menopauze. Je eierstokken gaan geleidelijk minder oestrogeen en progesteron produceren. Dit kan al enkele jaren vóór de menopauze beginnen. Je menstruatie kan onregelmatiger worden en er kunnen klachten ontstaan zoals opvliegers, slechter slapen, stemmingswisselingen en veranderingen in je cyclus. De menopauze markeert het moment waarop je laatste menstruatie heeft plaatsgevonden. Je kunt dat pas achteraf vaststellen: als je twaalf maanden niet hebt gemenstrueerd, wordt gesproken van de menopauze. De postmenopauze is de periode ná de menopauze. De hormoonspiegels blijven doorgaans lager en sommige overgangsklachten kunnen nog aanhouden.

In al deze fases kunnen ook veranderingen optreden in je ogen. De ogen zijn verbonden met hetzelfde hormonale systeem dat in de overgang langzaam verschuift. Oestrogeen en androgeen sturen de traanklieren aan en de kleine talgkliertjes in het ooglid die belangrijk zijn voor het vettig houden van de traanfilm. Precies deze twee hormonen raken tijdens de overgang uit balans.

In feite hebben veel oogproblemen in de overgang te maken met de veranderingen in de samenstelling van de traanfilm. Gevolgen zijn: droge, ‘zanderige’ ogen, een branderig gevoel tegen het einde van de dag, wazig zien dat verspringt met elke knippering, vermoeide ogen die eerder om rust vragen dan vroeger.

Het TFOS DEWS II-rapport, het internationale naslagwerk over droge ogen, beschrijft hormonale schommelingen als een van de aantoonbare factoren achter verstoringen in de traanfilm. Vrouwen boven de vijftig krijgen daardoor vaker met deze klachten te maken dan mannen in dezelfde leeftijdsklasse.

D E   V I S I E   V A N   V O L Z I C H T - Hormoonspiegels veranderen tijdens de overgang, maar met de juiste voeding kun je veel klachten voorkomen of ervan herstellen. Zorg dat je de juiste vetten binnenkrijgt, zodat je lichaam de vetlaag van je traanfilm zo goed mogelijk kan blijven aanmaken. Bij VolZicht leer je hoe je je hormoonhuishouding ondersteunt met voeding, ontspanning en luisteren naar je systeem, vooral tijdens deze delicate fase van je leven.

De bril die er in de overgang opeens bijkomt

Veel vrouwen grijpen in deze periode voor het eerst naar een leesbril, of hebben het gevoel  dat hun bestaande bril sterkere glazen moet. Je ogen zijn hier niet blij mee. Ze staan door de hormonale veranderingen al onder druk. Een bril lost die druk niet op, hij voegt er alleen maar meer druk aan toe: de oogspieren worden onder spanning gezet door de vaste sterkte van de glazen. En dit terwijl ze al moeilijker ontspannen tijdens de overgang.

D E   V I S I E   V A N   V O L Z I C H T - Een bril zorgt misschien even voor scherper zicht, maar veroorzaakt direct ook klachten. Spanning, hoofdpijn en slechter slapen worden vaak aan de overgang toegeschreven, maar ook de bril speelt hierin een grote rol. Bij VolZicht werk je aan het ontspannen van de oogspieren, het zenuwstelsel en het brein, en het aflaten van de bril. Dit doe je in combinatie met veranderingen in je voeding én het diep naar binnen gaan kijken.

De overgang als kans voor je ogen, niet als verlies

Over de overgang bestaat tegenwoordig een negatief beeld: je gezondheid gaat achteruit, je moet er doorheen, en het beste wat je kunt doen is het uitzitten. Er is nu zelfs een trend die het gebruik van hormoontherapie aanmoedigt en verheerlijkt. Dit beeld van de overgang als drama werkt door in hoe vrouwen naar hun eigen klachten kijken. Ook naar hun ogen.

Er is een andere manier om naar deze fase te kijken. Je zelfhelend vermogen is niet verdwenen in de overgang. Het vraagt wel om aandacht; klachten die eerder mild of onopgemerkt bleven, krijgen nu meer ruimte om zich te openbaren. Dat is geen teken dat het bergafwaarts gaat. Het is een teken dat je systeem extra ondersteuning nodig heeft.

De overgang is ook het moment waarop veel vrouwen voor het eerst stilstaan bij wat ze jarenlang hebben genegeerd. Ervaringen van een heel leven komen naar boven, gebeurtenissen willen gezien en verwerkt worden, inzichten en wijsheden geïntegreerd. Wie die uitnodiging aanneemt, merkt dat er prachtige kansen ontstaan om van de overgang juist een waardevolle periode te maken. Wel door de juiste aandacht te geven aan wat zich aandient.

De overgang is een van die momenten in je leven dat je gemakkelijk kunt gaan geloven dat het alleen nog maar slechter wordt. Maar dit geldt ook voor andere momenten, en het is zelfs het algemene beeld dat je meekrijgt als je oogklachten begint te ontwikkelen. In onderstaand filmpje legt Karin van VolZicht uit hoe je vanuit een geheel andere overtuiging met je oogklachten aan de slag kunt gaan.

Bekijk de video: "De oogarts zegt dat het slechter wordt, moet je dat accepteren?"

GRATIS E-BOOK - Wil je direct stappen zetten voor gezondere ogen? Download het gratis e-book "7 Tips Om Goed Te Gaan Zien" en ontdek wat je vandaag al kunt doen.

Wat je ogen in de overgang nodig hebben

De VolZichtmethode is gebaseerd op drie aandachtspunten: ontspanning, voeding en innerlijk werk. Deze drie punten versterken elkaar als je ze in samenhang aanpakt; ze werken synergetisch. Deze totaalaanpak heeft meer effect dan wanneer je de onderdelen afzonderlijk zou inzetten.

1. Ontspanning.  Je traanklier en je oogspieren staan onder aansturing van je autonome zenuwstelsel, hetzelfde systeem dat in de overgang meer onder druk staat dan in andere fasen van je leven. Dagelijkse oogontspanningsoefeningen, zoals palmeren, brengt rust in dat systeem terug. Daarnaast gaat ontspannen veel verder dan alleen oefeningen doen. Je gaat met VolZicht samen kijken naar waar jouw spanning zich openbaart en wat dit je vertelt. De ogen zijn delicate organen en reageren direct op veranderingen, zeker ook tijdens de overgang.
2. Voeding.  Volle, verzadigde vetten leveren de bouwstoffen voor de vetlaag van je traanfilm, heel belangrijk voor gezonde, frisse, vochtige ogen. O.a. roomboter, rauwe zuivel, vis- en bottenbouillon en levertraan horen hier standaard bij. Suiker en sterk bewerkte oliën werken de andere kant op: ze veroorzaken ontstekingen, iets wat tijdens de overgang toch al sneller optreedt. VolZicht maakt met haar voedingsprincipes veel gebruik van de inzichten van Weston A. Price, die in de jaren twintig van de vorige eeuw zijn zeer waardevolle voedingsleer de wereld in bracht.
3. Innerlijk werk.  Wat er onder de oppervlakte van jouw oogklachten speelt, verdient in de overgang eindelijk aandacht. Welke spanning draag je al je leven lang mee, die nu zijn tol gaat eisen? Welke rol heb je jezelf altijd opgelegd? Wat wil je met je leven de komende decennia? Je ogen wijzen je de weg. Wat willen ze je vertellen? Bij VolZicht ga je de diepte in om dit te onderzoeken. Speels, natuurlijk en zacht.

De overgang en ernstige oogklachten

Soms treden er tijdens de overgang ernstige oogklachten op. Ook dan kan VolZicht hulp bieden. Wat deze hulp inhoudt laat het verhaal van Mirjam zien. Vijftien jaar geleden kreeg ze een netvliesloslating, gevolgd door glaucoom. In maart 2024 hoorde ze dat haar blikveld verder was ingeperkt tot nog maar één enkel stuk. De oogdruppels die ze daarna kreeg, gaven haar vooral hoofdpijn en een hoge bloeddruk.

Mirjam startte in april 2024 met het VolZicht Jaarprogramma. Binnen enkele maanden merkte ze niet alleen verandering in haar blikveld, maar ook in iets wat ze al vijftien jaar meedroeg: sinds haar operatie kon ze geen wind meer verdragen en droeg ze buiten altijd een plastic bril ter bescherming.

“In juli 2024 kon ik die bril voor het eerst thuislaten. Nu voel ik de wind, het spel van de wind, zonder ontstekingen. Dat is pure vrijheid.” — Mirjam Geirnaert

Voor het eerst in vijftien jaar zegde ze ook een afspraak bij haar oogarts af.

“Ik zeg niet dat ik nooit meer ga. Maar het was voor mij: nu niet. Ik kan zelf een beslissing nemen.” — Mirjam Geirnaert

Bekijk het volledige verhaal van Mirjam

Veelgestelde vragen over de overgang en je ogen

Krijgt iedere vrouw in de overgang last van haar ogen?

Niet iedereen merkt het even sterk. Vrouwen die al eerder gevoelige of droge ogen hadden, zien de klachten in de overgang vaak toenemen. Bij anderen komt het pas laat of nauwelijks aan de oppervlakte. De onderliggende hormonale verandering speelt bij alle vrouwen, de mate waarin je het voelt hangt af van hoe je systeem er al voor stond.

Is hormoontherapie een oplossing voor oogklachten in de overgang?

Onderzoek laat gemengde resultaten zien, en bij een deel van de vrouwen wordt droogte juist gekoppeld aan hormoontherapie in plaats van dat het verlicht. Bij VolZicht ligt de focus op wat je systeem zelf kan herstellen in de hormoonspiegel via voeding, ontspanning en innerlijk werk. Dit is de echte natuurlijke weg.

Moet ik meteen een leesbril nemen als lezen moeizamer gaat?

Een leesbril lost het ongemak op korte termijn op, maar pakt de oorzaak niet aan. Oogontspanningsoefeningen en de juiste voeding geven je ogen de kans om hun eigen flexibiliteit terug te vinden, zodat je de leesbril niet nodig hebt.

Kan de overgang wazig zien veroorzaken zonder dat mijn ogen droog aanvoelen?

Ja. Een onregelmatige traanfilm zorgt voor wisselende scherpte, ook als je niet direct droogte ervaart. Zodra de traanfilm weer stabieler wordt, voelt het zicht ook weer rustiger aan.

Hoe lang duren deze oogklachten?

Dat verschilt per vrouw en hangt sterk samen met hoe je systeem verder wordt ondersteund. Wie de aanbevelingen van VolZicht structureel toepast, merkt vaak binnen enkele weken tot maanden verschil, ook al is de overgang zelf nog niet voorbij.

Wat is het verschil tussen oogklachten door de overgang en gewone ouderdomsklachten?

Ouderdom en overgang overlappen qua leeftijd, maar de invloed verschilt. Bij de overgang ligt de kern voornamelijk bij de hormonale schommelingen zelf. Dat is precies waarom een natuurlijke aanpak via hormoonbalans, voeding en ontspanning hier veel oplevert.

Zijn oogklachten door de overgang hetzelfde als oogklachten door de menopauze?

De overgang is de hele periode waarin je hormonen zich herschikken, de menopauze is het punt van je laatste menstruatie. De invloed op je ogen is er al vanaf het begin van de overgang, en houdt vaak aan tot ruim na de menopauze zelf. Voor je ogen maakt het dus weinig verschil in welke fase je precies zit, de aanpak blijft hetzelfde.

Kan ik me hierop voorbereiden voordat de overgang begint?

Ja, en dat is een van de krachtigste dingen die je kunt doen. Wie al vóór de overgang aan de slag gaat met voeding, ontspanning en innerlijk werk, kan overgangsklachten veel beter opvangen. Ook beleef je de overgang in de basis heel anders als je er met een dieper inzicht ingaat.

Heb je een vraag over jouw situatie?

Wij kijken graag met je mee en helpen je verder. Stuur ons een appje, of plan een telefonisch InZichtgesprek in.

App ons via WhatsApp

Plan hier een telefonisch gesprek

Zorg goed voor je ogen. Ze vertellen je vaak meer dan je denkt.

Over Karin Hogenboom

Karin Hogenboom is specialist in gezonde ogen en oprichter van VolZicht. Sinds 2010 begeleidt ze mensen bij het herstellen van hun ooggezondheid via voeding, ontspanning en innerlijk werk. Ze schreef de boeken Heel je Ogen, Heel je Leven en Geef je Ogen de Kost, en werd geïnterviewd door onder andere De Andere Krant, Optimist Magazine en The Trueman Show. De aanpak van VolZicht is gebaseerd op jarenlange ervaring uit de eerste hand: Karin heelde haar eigen ogen en wijdt haar leven en werk aan het delen van wat ze heeft geleerd.

Klik hier om meer over haar achtergrond en werkwijze te lezen.

Karin Hogenboom

OVER DIT ARTIKEL

Wat je hier leest komt voort uit de praktijkervaring met natuurlijke ooggezondheid die Karin sinds 2010 opbouwt, aangevuld met onderzoek waarnaar wordt verwezen. Je beslist zelf wat je ermee doet. Bij acute klachten is het raadzaam een oogarts te consulteren: hevige pijn, sterke lichtgevoeligheid, roodheid met afscheiding, of zicht dat in korte tijd sterk verandert.

BRONVERMELDING

Craig, J.P. et al. (2017). TFOS DEWS II Definition and Classification Report. The Ocular Surface, 15(3), 276–283.

Price, W.A. (1939). Nutrition and Physical Degeneration. Paul B. Hoeber, Inc.

Klantverhaal Mirjam Geirnaert, VolZicht: volzicht.nl/glaucoom-en-netvliesloslating-natuurlijk-herstellen/