Ergens tussen de ene oogtest en de volgende wordt het duidelijk: de letters op de onderste regel zijn niet meer scherp. De opticien schuift een sterker glas voor het oog, alles valt op zijn plek, en het probleem lijkt opgelost.
Wat daarbij zelden wordt gevraagd: waarom is dit zicht eigenlijk veranderd? Waarom nu, waarom dit oog, waarom in dit tempo? De opticien meet en corrigeert, en dat is precies zijn vak. Maar de vraag naar de oorzaak van bijziendheid blijft meestal onbeantwoord, terwijl die vraag het enige is dat echt iets verandert aan de richting waarin het zicht zich verder ontwikkelt.
Pech en genen verklaren maar een klein deel. Het antwoord ligt vooral in spanning, en spanning is iets waar je zelf invloed op hebt.
Fysiek gebeurt er bij bijziendheid iets vrij eenvoudigs: de oogbol wordt net iets te lang, waardoor het beeld vóór het netvlies valt in plaats van erop. Dat is het fysieke verhaal. Daaronder ligt meer.
Rond het oog liggen de schuine oogspieren, als een soort riem. Bij langdurige concentratie, lezen of schermwerk spannen die spieren zich aan om scherp te blijven zien. Blijft die spanning te lang aanwezig, dan raken de ogen langzaam uit balans. Dat is te merken als een soort verkramping in het hele systeem: de adem wordt oppervlakkiger, de blik vernauwt zich, en dat is ook te zien in hoe iemand door de dag beweegt: meer gericht op wat dichtbij is en daardoor minder verbonden met de ruimte eromheen.
Zien vraagt ontspanning, niet inspanning.
De oorzaak van bijziendheid ligt dus zelden in kapotte ogen. Ogen reageren op wat er van ze gevraagd wordt.
Hoe bijziendheid ontstaat: van leefstijl naar spanning in de schuine oogspieren, en zo naar wazig zicht in de verte.
In deze video vertelt Karin Hogenboom wat wazig zien je eigenlijk probeert te vertellen:
De wereld waarin de meeste mensen leven is niet gemaakt voor ontspannen ogen. Urenlang schermen, het grootste deel van de dag binnen, leven onder kunstlicht. De blik is voortdurend gericht op wat dichtbij is: de telefoon, het scherm, de weg vlak voor je, zelden op de verte.
Al deze factoren zorgen samen voor een gespannen blik en verminderde doorbloeding in de ogen. De oorzaak van bijziendheid ligt dus ook in de leefomgeving: het lichaam raakt zijn natuurlijke ritme kwijt.
Ogen zijn direct verbonden met het zenuwstelsel. Bij stress trekken de kleine spiertjes rond het oog samen, wat tijdelijk voor scherpte zorgt, handig als er gevaar dreigt, maar problematisch als die spanning blijft hangen. Ook overmatig blauw licht van schermen en TL-verlichting houdt het lichaam in constante alertheid en activeert het stresshormoon cortisol. Daardoor wordt er slechter geslapen, en krijgen de ogen geen tijd om te herstellen.
Ogen zijn gemaakt voor zonlicht en de horizon, niet voor kunstlicht en to-do-lijsten. Kunstlicht is beperkt, vaak blauw-wit van toon en onnatuurlijk constant. Ogen die zich daar voortdurend aan aanpassen raken vermoeid van het altijd 'aan' staan.
GRATIS E-BOOK - Wie tot hier heeft gelezen, wil vaak meer doen dan afwachten. In het gratis e-book ‘7 Tips Om Goed Te Gaan Zien’ staan de eerste concrete stappen om de spanning achter bijziendheid te verminderen.
Linda kreeg tijdens haar werk steeds meer last van haar ogen. Vooral hoofdpijn. Ze droeg lenzen met een sterkte van -10, en na twee, drie uur wilde ze ze alweer uitdoen. Een bril leek de oplossing, maar de hoofdpijn en het drukkende gevoel op haar ogen bleven.
“Ik droeg lenzen met -10 sterkte, en op een gegeven moment had ik daar zoveel last van dat ik ze na een uur of twee, drie uit wilde doen,” vertelde ze. Ze ging op zoek naar wie haar kon helpen, en kwam zo bij VolZicht terecht.
Het programma vroeg meteen iets ongemakkelijks: haar bril afzetten, een hele dag lang. “Ik dacht alleen maar: dat kan ik helemaal niet, want ik zie niks,” zei ze erover. Toen ze na die dag weer moest rijden en haar bril weer opzette, huilde ze de hele weg naar huis. Van verwondering over wat die paar uur zonder bril met haar hadden gedaan.
Wat volgde was een geleidelijk proces. Ze leerde haar lichaam en adem weer voelen, haar blik verzachten, en de automatismen zien waarmee ze door haar dagen ging. “Ik merk dat als ik mezelf toesta om na een uurtje werk, met pijn in mijn ogen, weg te stappen van de computer en naar de horizon te kijken, ik daarna weer een uurtje verder kan,” vertelde ze. Ze bouwt haar bril inmiddels af in sterkte en merkt dat de hoofdpijn daarmee afneemt.
Linda vertelt zelf over haar ervaring in deze video:
Onderzoek onder schoolgaande kinderen laat een duidelijk verband zien tussen tijd buiten en het risico op bijziendheid: kinderen die dagelijks meer tijd in daglicht doorbrachten, hadden een aanzienlijk lagere kans om bijziend te worden dan kinderen die vooral binnen zaten (Rose et al., Ophthalmology, 2008). Buitenlicht is daarmee functioneel. Het is voeding voor het zicht.
Volwassenen hebben diezelfde blootstelling nodig, alleen wordt een loopje naar de brievenbus al snel 'buiten geweest' genoemd. Een wandeling in natuurlijk licht ontspant de ogen en het hele zenuwstelsel. De variatie in licht, van zacht tot fel, van schaduw tot zon, is precies wat kunstlicht niet biedt.
Kleine veranderingen hebben vaak een groot effect. Een paar concrete stappen die de spanning achter bijziendheid direct aanpakken:
Deze stappen pakken de oorzaak aan. Voeding is daarbij minstens zo belangrijk, en komt samen met het innerlijke werk uitgebreid aan bod in de andere artikelen van deze reeks.
Zullen we even met je meedenken?
Loop je na het lezen van dit artikel nog met een vraag rond? Of ben je benieuwd wat de VolZicht-aanpak voor jouw ogen kan betekenen?
Stuur ons gerust een berichtje via WhatsApp. We denken met je mee en kijken samen wat een fijne volgende stap is.
Wil je uitgebreider naar jouw situatie kijken?
Tijdens een persoonlijk telefonisch inzichtgesprek nemen we rustig de tijd voor jouw verhaal. We bespreken waar je tegenaan loopt, wat je graag wilt bereiken en wat de VolZicht-aanpak voor jou kan betekenen. Zo krijg je meer inzicht in de mogelijkheden en ontdek je of VolZicht bij je past.
Bijziendheid ligt zelden alleen aan erfelijkheid. De oorzaak zit meestal in voeding en spanning: te weinig bouwstoffen voor het oogweefsel en oogspieren die aangespannen blijven, aangewakkerd door schermen, kunstlicht en te weinig tijd buiten. Voedzaam eten, meer buitenlicht, bewuste pauzes en het loslaten van spanning geven de ogen de kans om te herstellen.
Wat is de belangrijkste oorzaak van bijziendheid?
Voeding die de ogen te weinig bouwstoffen geeft, te weinig buitenlicht en spanning die blijft hangen. Dichtbij kijken speelt mee zodra het uren achtereen en gespannen gebeurt. Ogen zijn gemaakt voor beweging, licht, goede voeding en ademruimte.
Is bijziendheid erfelijk of ontstaat het door leefstijl?
Binnen VolZicht wordt bijziendheid niet als erfelijk gezien. Onderzoek onder Inuit-families in Alaska liet zien dat van de oudere generatie vrijwel niemand bijziend was, terwijl meer dan de helft van hun kinderen en kleinkinderen bijziend werd nadat westerse voeding en westers onderwijs hun intrede deden (Young et al., 1969). Van ouder op kind wordt vooral de manier van eten, kijken en leven doorgegeven: veel schermtijd, weinig buitenlicht en aanhoudende spanning.
Kunnen kinderen bijziendheid voorkomen?
Onderzoek laat zien dat meer tijd buiten samengaat met een lager risico op bijziendheid bij kinderen (Rose et al., Ophthalmology, 2008). Voldoende buitenlicht en minder aaneengesloten schermtijd zijn de belangrijkste factoren.
Waarom wordt bijziendheid vaak erger na intensief schermwerk?
Langdurig scherpstellen op korte afstand houdt de oogspieren aangespannen. Zonder regelmatige pauzes en momenten van kijken naar de verte, blijft die spanning hangen en kan de bijziendheid geleidelijk toenemen.
Helpt het om vaker naar buiten te gaan als de bijziendheid al aanwezig is?
Ja. Buitenlicht en ontspanning werken niet alleen preventief, ze ondersteunen ook het herstelproces bij bestaande bijziendheid, in combinatie met voeding en het loslaten van spanning.
Karin Hogenboom is specialist in gezonde ogen en oprichter van VolZicht. Sinds 2010 begeleidt ze mensen bij het herstellen van hun ooggezondheid via voeding, ontspanning en innerlijk werk. Ze schreef de boeken Heel je Ogen, Heel je Leven en Geef je Ogen de Kost, en werd geïnterviewd door onder andere De Andere Krant, Optimist Magazine en The Trueman Show. De aanpak van VolZicht is gebaseerd op jarenlange ervaring uit de eerste hand: Karin heelde haar eigen ogen, begeleidde sindsdien honderden mensen persoonlijk bij uiteenlopende oogklachten, waaronder bijziendheid, en bereikte duizenden anderen met haar online programma’s en boeken.
Klik hier om meer over haar achtergrond en werkwijze te lezen.
Over dit artikel
Wat je hier leest komt voort uit de praktijkervaring met natuurlijke ooggezondheid die Karin sinds 2010 opbouwt, aangevuld met de onderzoeken waarnaar verwezen wordt. Je beslist zelf wat je ermee doet. Jij kent je eigen situatie, en de keuze voor de stappen die je zet ligt bij jou.
Bij acute klachten is het raadzaam om een oogarts te consulteren: een plotselinge toename van lichtflitsen of zwevers, een schaduw of gordijn in je blikveld, pijn, of zicht dat in korte tijd sterk verandert. Maar voor jouw ogen zorgen en ze geven wat ze nodig hebben, dat doe je toch echt zelf.