Droge ogen door beeldschermwerk: wat doe je eraan?

Je bent op vakantie en je ogen voelen rustiger. Je hebt geen pijn meer en je ogen zijn niet meer droog en prikkerig. Wat een verschil met de dagen dat je aan het werk bent en veel achter de laptop zit. Fijn, je denkt even niet aan je droge ogen door beeldschermwerk. 

Totdat je weer thuiskomt en weer aan het werk gaat. Op dag één zijn de klachten terug. Je begint te wrijven en te knijpen, je grijpt misschien opnieuw naar je druppeltjes.

Het probleem van droge ogen door beeldschermwerk wordt door oogartsen benoemd als ‘computer vision syndrome’. Het feit dat er een algemeen bekende term voor is, laat wel zien dat er veel van je ogen gevraagd wordt als je lange tijd achter de computer zit.

Maar wat kun je daar nu aan doen? Je kunt vast niet zomaar stoppen met werken. Het is in ieder geval belangrijk te beseffen dat er meer speelt dan de invloed van het beeldscherm alleen. Er werkt een combinatie van factoren op je ogen in. Op elk daarvan heb je zelf invloed.

In dit overzicht

1. Wanneer ga je met droge ogen direct naar de oogarts: de signalen die niet kunnen wachten.
2. Wat beeldschermwerk met je ogen doet: knipperen, de traanfilm en een blik die vastgezet raakt.
3. Waarom druppelen niets oplost: wat kunsttranen wel en niet doen.
4. Risicofactoren: schermuren, lenzen, droge lucht en je bril.
5. De 20-20-20 regel: wat onderzoek laat zien.
6. Wat je zelf kunt doen: ontspanning, voeding en de laag daaronder.
7. Veelgestelde vragen over droge ogen door beeldschermwerk.

Wanneer ga je met droge ogen direct naar de oogarts?

Ga direct naar een oogarts bij hevige pijn in of achter het oog, bij sterke lichtgevoeligheid of bij een rood oog met afscheiding. Datzelfde geldt wanneer je zicht in korte tijd sterk verandert, of wanneer je plotseling lichtflitsen ziet of veel meer zwevende vlekjes. Heb je ‘gewoon’ last van droogte en prikkerigheid, lees dan verder.

Wat beeldschermwerk met je ogen doet

Wist je dat als je naar een scherm kijkt, je ongeveer drie keer minder knippert? Normaal gesproken knipper je gemiddeld tweeëntwintig keer per minuut in ontspannen toestand. Uit onderzoek blijkt dat mensen die achter een beeldscherm zitten nog maar zeven keer knipperen per minuut (Al-Mohtaseb e.a., Clinical Ophthalmology, 2021). Daar begint dus het probleem van droge ogen door beeldschermwerk.

Wat gebeurt er als je te weinig knippert? De traanfilm die over je oog ligt, bestaat uit drie lagen. Bij elke knippering wordt deze traanfilm opnieuw over je oog verdeeld, waarbij de buitenste vetlaag die verdamping tegenhoudt heel belangrijk werk doet. Knipper je minder vaak, dan blijft deze vetlaag onvolledig op de oogbol achter en laat ruimtes over. Het oppervlak van je oog droogt nu uit.

Behalve het probleem van te weinig knipperen, komt hier nog bij dat je een starende blik hebt als je naar een beeldscherm kijkt. Het scherm houdt je blik gevangen. Een scherm staat op een vaste afstand, in een vast vlak. Je ogen maken urenlang dezelfde kleine beweging op maar één afstand. De spanning in de oogspieren neemt toe en de doorbloeding neemt af. 

In de podcast Hou van je lijf, maar dan echt hè van Lisette Thooft legt Karin Hogenboom uit wat er dan gebeurt: al het werk komt terecht bij de kegeltjes, de lichtgevoelige cellen in het midden van je netvlies die zich bezighouden met scherp zien. De ruim honderdtwintig miljoen staafjes aan de zijkant van je netvlies, die goed zijn voor een breed en ruim blikveld en ontspannen kijken, doen niet veel meer.

Droge ogen door beeldschermwerk: waarom druppelen niets oplost

Kunsttranen, de bekende druppeltjes die te koop zijn bij drogist en apotheek, bieden geen echte oplossing. Ze verzachten even het gevoel van droogte, maar doen niets aan de oorzaak. Druppels veranderen niets aan hoe vaak je knippert, vullen de bouwstoffen die je oog nodig heeft niet aan en lossen de constante spanning in je oogspieren niet op.

Er is nog iets bij druppelen: hoe vaker je druppelt, hoe minder aanleiding je ogen hebben om zelf aan de bel te trekken. Het signaal wordt gedempt terwijl de situatie die de droogte veroorzaakt blijft bestaan. Binnen VolZicht wordt daarom gekeken naar wat er onder je klachten ligt. Hoe voed jij jouw ogen? Hoeveel rust en ontspanning krijgen ze? En wat houdt jou eigenlijk zo lang achter dat scherm? Deze vragen bieden stof voor een interessant zelfonderzoek.

Wat er nog meer speelt bij het ontstaan van droge ogen, lees je in het artikel over de oorzaak van droge ogen. 

Risicofactoren voor droge ogen door beeldschermwerk

Bepaalde omstandigheden en gedragingen verhogen het risico op droge ogen achter de computer. Hier lees je er een aantal en daarbij ook de visie van VolZicht.

Te lang doorwerken zonder pauze

Hoe langer je onafgebroken naar een scherm kijkt, hoe verder de knipperfrequentie daalt. Regelmatig pauzeren is belangrijk. Een pauze waarin je op je telefoon kijkt telt niet mee, want ook dan blijft je blik te veel gefixeerd.

De visie van VolZicht: Ogen houden van beweging, dat is hun natuurlijke bezigheid. Pauzes zijn kostbaar als je beeldschermwerk doet. De oefeningen van VolZicht helpen je die pauzes goed in te vullen en je ogen actief in beweging te brengen, op een zachte manier. Daarbij leer je voor 's morgens en 's avonds heerlijke ontspannende oefeningen voor je ogen. Maar: oefeningen staan nooit op zichzelf. Omschakelen naar de juiste voeding en de bereidheid tot innerlijk werk zijn essentieel.

Lenzen dragen achter een scherm

Contactlenzen liggen direct op de delicate traanfilm die achter een beeldscherm al onder druk staat. De lens onttrekt vocht aan het oog en verstoort de vetlaag, waardoor de droogte sneller optreedt.

De visie van VolZicht: Een lens sluit het oog af. Er komt minder lucht bij en de natuurlijke beweging van de traanfilm wordt geremd. Voor wie veel achter een scherm werkt is het afbouwen van lenzen een belangrijke stap, in combinatie met het versterken van het oog van binnenuit.

Droge lucht van airco en verwarming

Airconditioning in de zomer en verwarming in de winter halen vocht uit de ruimte en versnellen de verdamping van het vocht van je traanfilm. Zit je in de luchtstroom van een ventilatierooster, dan werkt dat als een soort föhn op je ogen.

De visie van VolZicht: Omgevingsfactoren verander je vaak makkelijker dan je denkt. Je bureau een meter verschuiven of een bak water op de verwarming zetten kost weinig moeite en scheelt al. Daarnaast is het essentieel om de ogen van binnenuit te vitaliseren, zodat omgevingsfactoren minder invloed hebben.

Schermen in de avond en fel licht

Na een werkdag achter een beeldscherm volgt voor veel mensen een avond met nog meer schermen. Je ogen komen dan werkelijk geen moment uit de focusstand. Fel blauwachtig licht verstoort bovendien je dag- en nachtritme. Slecht slapen heeft invloed op het welzijn van je ogen.

De visie van VolZicht: Je scherm minder fel zetten helpt vaak al wat, maar in de avond de laptop dichtdoen en de telefoon wegleggen is een belangrijke gedragsverandering. Blauwlichtbrillen en schermfilters kunnen iets doen, mits ze van goede kwaliteit zijn. Maar de vraag gaat veel dieper: hoe wil jij leven? En wat houd je tegen?

De bril die je blik vastzet

Een leesbril of multifocale bril is gemaakt voor scherp zien op een vaste afstand en zet je ogen achter een scherm nog meer vast. Met een bril op is de focus bij beeldschermwerk dus dubbelop. Je gaat er vaak anders bij zitten, met je hoofd naar voren en je ogen wijder open, wat het oppervlak in je ogen dat kan uitdrogen nog vergroot.

De visie van VolZicht: De bril helpt je scherp zien, maar is scherp zien echt de essentie van zien? Binnen VolZicht leer je op een veilige manier bepalen wanneer de bril af kan. Hoe vaker de bril af is, hoe minder spanning er op je ogen komt te staan. Je zult zien dat het op vele vlakken van je leven bevrijdend werkt.

Download het gratis e-book

GRATIS E-BOOK. Wil je direct stappen zetten voor gezondere ogen? Download het gratis e-book 7 Tips Om Goed Te Gaan Zien en ontdek wat je vandaag al kunt doen.

De 20-20-20 regel bij droge ogen door beeldschermwerk

Wat je kunt doen tegen droge ogen op kantoor begint bij je pauzes, de korte en de lange. De 20-20-20 regel is zo'n korte pauze, in de vroege jaren negentig voor het bedrijfsleven bedacht door de Amerikaanse optometrist Jeffrey Anshel. In die tijd werd vaak een pauze van vijftien minuten geadviseerd en dat elke twee uur, maar Anshel merkte dat dat veel te weinig was. De regel zelf is simpel: kijk elke twintig minuten twintig seconden naar iets dat twintig voet weg is, ongeveer zes meter.

De 20-20-20 regel is een mooi extraatje, maar is op zichzelf niet voldoende. In 2023 testten onderzoekers de regel bij een groep beeldschermwerkers met oogklachten. Ze vonden geen betekenisvolle verbetering in klachten, leessnelheid of nauwkeurigheid (Talens-Estarelles e.a., Contact Lens and Anterior Eye, 2023).

Dat betekent niet dat af en toe van je scherm wegkijken niet helpt. Het betekent wel dat het geen snelle oplossing is: twintig seconden is te kort om iets te herstellen dat in veel langere tijd is opgebouwd. Je ogen krijgen even lucht en gaan daarna terug in dezelfde stand. Het onderliggende complex van factoren blijft onveranderd.

Wat je zelf kunt doen aan droge ogen door beeldschermwerk

Wat is de echte oplossing bij droge ogen door schermwerk? Wat helpt? Het is van belang om het probleem van meerdere kanten tegelijk te benaderen. De methode van VolZicht rust op drie pijlers die elk de diepte in gaan, maar samen synergetisch werken; de drie pijlers versterken elkaar.

Ontspanning: beweging en rust

Binnen de programma's van VolZicht leer je werken met oefeningen die de ogen ontspannen, met behulp van beweging, rust, donkerte, licht en blikveldverruiming. Je gaat dagelijks met de oefeningen aan de gang en daardoor worden je ogen sterker en gezonder. Zo zullen ze op zichzelf al minder last van droogte hebben tijdens het werken achter de computer. Daarnaast zijn er oefeningen tegen droge ogen tijdens het werk die op deze klacht zijn toegesneden.

Tip: ga tussen je werk door zoveel mogelijk naar buiten. Buiten herstelt de knipperfunctie krachtig, omdat je blik verspringt en je ogen echt gaan bewegen. 

Voeding: geef je traanfilm wat hij nodig heeft

Je traanfilm bestaat uit drie lagen. Twee daarvan zijn opgebouwd uit vet en eiwit. Binnen VolZicht ga je aan de slag met een andere manier van jezelf voeden. Dierlijke vetten komen veelvuldig op je menu te staan, zoals roomboter, eieren, vette vis, levertraan en lever. Deze voeding levert onder andere vitamine A, de belangrijke vitamine die het oppervlak van je oog en de talgklieren in je ooglid gezond houdt. Langgetrokken beestenbottenbouillon voegt nog collageen, aminozuren en vele andere helende stofjes toe. Suiker en sterk geoxideerde plantaardige oliën dien je zoveel mogelijk te beperken. Suiker hecht zich aan eiwitten en maakt alle weefsel stijver, ook rond en in je ogen.

Tip: bouillon neem je makkelijk mee naar je werk in een thermoskan.

De diepere laag: wat houdt jou achter dat scherm?

Met VolZicht ga je op zelfonderzoek uit. Waarom doe je de dingen zoals je ze doet? Welke overtuigingen zetten niet alleen jouw ogen, maar jouw hele kijk op het leven vast? Wat wil je veranderen en hoe kun je dat doen? Door de blik naar binnen te richten en bewuster te worden, ga je letterlijk en figuurlijk anders kijken. De droogte in je ogen is een symptoom en wijst naar een verlangen, een diepere behoefte.

Een klant van VolZicht at jarenlang uit gewoonte haar lunch achter haar scherm en werkte in het weekend door. Haar ogen deden pijn en waren erg droog. Ze was ‘verslaafd’ aan haar werk; dat woord gebruikte ze zelf. Toen ze met de VolZichtmethode begon, kwam er bewustzijn op deze verslaving. Dat heeft haar de ogen letterlijk geopend. Ze is daarna dingen anders gaan regelen: beter voor zichzelf zorgen, regelmatig de palmeeroefening doen waarbij rust en donkerte de ogen binnenvloeien, tussendoor naar buiten en minder schermuren maken. Dat hielp.

Een andere klant, Nancy, is beeldschermwerker. Zij moest iedere twee jaar een nieuwe bril omdat haar ogen zo snel achteruit gingen, een enorme investering. Bekijk in onderstaand filmpje het verhaal van Nancy:

De drie pijlers van VolZicht versterken elkaar. Samen veranderen ze de basis van jouw leven, jouw blik op de wereld en op jezelf.

Veelgestelde vragen over droge ogen door beeldschermwerk

Kunnen droge ogen door beeldschermwerk vanzelf overgaan?

Ja, als de oorzaak wordt weggenomen. Veel mensen merken dat hun ogen op vakantie binnen een paar dagen rustiger worden. Doorgaans komt de klacht terug als het beeldschermwerk weer wordt opgepakt.

Hoe lang duurt het voor je verbetering merkt?

De ontspanningsoefeningen geven vaak binnen enkele minuten verlichting. Blijvend herstel van de klachten vraagt meer en is per persoon verschillend. Veel mensen merken na een paar weken verbetering, sommigen veel sneller, bij anderen is meer tijd nodig.

Mag je lenzen dragen achter een beeldscherm?

Het kan, maar het maakt de klacht meestal erger. De lens ligt op de traanfilm, die al onder druk staat. Wie veel schermuren maakt en last van droge ogen heeft, merkt verschil door de lenzen en de bril af te bouwen.

Helpt een blauwlichtbril tegen droge ogen?

Een goede blauwlichtbril kan helpen, vooral bij avondwerk en bij slaapproblemen. Je schermhelderheid verlagen helpt ook. De echte oplossing ligt in je ogen versterken, zodat ze het beeldschermwerk aankunnen en de gevolgen beperkt blijven.

Wat is het verschil tussen droge ogen en vermoeide ogen?

Droge ogen voelen korrelig of branderig en dat houdt verband met de verstoorde traanfilm. Vermoeide ogen voelen zwaar en gespannen en de oorzaak ligt meer bij de spanning in de oogspieren. Branden je ogen na een dag achter het scherm, dan spelen ze meestal allebei mee.

Is droge ogen door beeldschermwerk hetzelfde als computer vision syndrome?

Computer vision syndrome is de verzamelnaam voor klachten die ontstaan door langdurig schermwerk. Droge ogen horen daarbij, net als vermoeide ogen, hoofdpijn en wazig zicht aan het eind van de dag.

Werkt oogdruppelen op de lange termijn?

Kunsttranen verlichten het gevoel op het moment zelf. Ze veranderen niets aan de oorzaak van het uitdrogen van de traanfilm. Wie dagelijks druppels nodig heeft, weet dat hij dieper moet gaan zoeken naar de echte oplossing.

Zullen we even met je meedenken?

Loop je na het lezen van dit artikel nog met een vraag rond? Of ben je benieuwd wat de VolZicht-aanpak voor jouw ogen kan betekenen?

Stuur ons gerust een berichtje via WhatsApp. We denken met je mee en kijken samen wat een fijne volgende stap is.

App ons via WhatsApp

Plan hier een telefonisch gesprek in

Zorg goed voor je ogen. Ze vertellen je vaak meer dan je denkt.

Wil je uitgebreider naar jouw situatie kijken?

Tijdens een persoonlijk telefonisch inzichtgesprek nemen we rustig de tijd voor jouw verhaal. We bespreken waar je tegenaan loopt, wat je graag wilt bereiken en wat de VolZicht-aanpak voor jou kan betekenen. Zo krijg je meer inzicht in de mogelijkheden en ontdek je of VolZicht bij je past.

Lees ook wat er gebeurt bij droge ogen na een laseroperatie en hoe je ogen reageren tijdens de overgang.

Zorg goed voor je ogen. Ze vertellen je vaak meer dan je denkt.

Over Karin Hogenboom

Karin Hogenboom is specialist in gezonde ogen en oprichter van VolZicht. Sinds 2010 begeleidt ze mensen bij het herstellen van hun ooggezondheid via voeding, ontspanning en innerlijk werk. Ze schreef de boeken Heel je Ogen, Heel je Leven en Geef je Ogen de Kost, en werd geïnterviewd door onder andere De Andere Krant, Optimist Magazine en The Trueman Show. De aanpak van VolZicht is gebaseerd op jarenlange ervaring uit de eerste hand: Karin heelde haar eigen ogen en wijdt haar leven en werk aan het delen van wat ze heeft geleerd.

Klik hier om meer over haar achtergrond en werkwijze te lezen.

Karin Hogenboom

Over dit artikel

Wat je hier leest komt voort uit de praktijkervaring met natuurlijke ooggezondheid die Karin sinds 2010 opbouwt, aangevuld met de onderzoeken waarnaar verwezen wordt. Je beslist zelf wat je ermee doet. Bij acute klachten is het raadzaam om een oogarts te consulteren: hevige pijn, sterke lichtgevoeligheid, roodheid met afscheiding, of zicht dat in korte tijd sterk verandert.

Bronnen

• Al-Mohtaseb Z., Schachter S., Shen Lee B., Garlich J., Trattler W. (2021). The Relationship Between Dry Eye Disease and Digital Screen Use. Clinical Ophthalmology. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8439964/
• Talens-Estarelles C. e.a. (2023). The effects of breaks on digital eye strain, dry eye and binocular vision: Testing the 20-20-20 rule. Contact Lens and Anterior Eye, 46. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1367048422001990
• Anshel J. (1996). Healthy Eyes, Better Vision. Oorsprong van de 20-20-20 regel, zie ook het interview met Anshel op optometrytimes.com/view/blink-eyes-20-20-20-rule
• Podcast Hou van je lijf, maar dan echt hè, aflevering 19: Hou van je ogen, met Karin Hogenboom.